ORTODONCJA DZIECI, MŁODZIEŻY I DOROSŁYCH

Ortodoncja jest dziedziną stomatologii, która specjalizuje się w rozpoznawaniu, zapobieganiu oraz leczeniu wad zębowych i twarzowych. Nowoczesna terapia ortodontyczna jest wbrew obiegowej opinii trudna i złożona. Leczenie ortodontyczne nie polega na sprzedaży pacjentowi cudownego aparatu, który sam leczy. Aby rozpocząć leczenie spełniające współczesne światowe standardy, należy poprzedzić je szeregiem przygotowań ze strony lekarza i spełnieniem szeregu warunków ze strony pacjenta. Nie każdy pacjent kwalifikuje się do leczenia ortodontycznego, ale też nie każdy musi być leczony. Jakie wymagania stawia lekarz ortodonta przyszłemu pacjentowi?

Po pierwsze:

Pacjent musi zrozumieć sens leczenia ortodontycznego. Innymi słowy konieczna jest pewna dojrzałość pacjenta, od którego wymagana jest współpraca. Dojrzałość, która jest adekwatna do metody leczenia zaplanowanej w konkretnym przypadku, toteż niekiedy pacjent sześcioletni wykaże większą dojrzałość konieczną do stosowania na przykład prostych ćwiczeń ortodontycznych, niż piętnastolatek nie potrafiący się zmusić do mycia zębów, któremu rodzice koniecznie chcieliby założyć stały aparat. Bez właściwej współpracy pacjenta nie ma mowy o leczeniu ortodontycznym! A istniejące wyjątki, które da się zliczyć na palcach jednej ręki, nie mogą stanowić żadnego punktu odniesienia. Z tego powodu trzy lub czteroletnie dzieci nie kwalifikują się do leczenia aparatami ortodontycznymi, co nie znaczy, że dzieci te nie powinny w uzasadnionych przypadkach odbyć konsultacji ortodontycznej.

Po drugie:

Właściwa higiena jamy ustnej; odpowiednia dbałość o uzębienie, ze strony pacjenta stanowi fundamentalny warunek, który musi spełnić każdy pacjent. Najdoskonalsze zabiegi higieniczne przeprowadzane okresowo w gabinecie stomatologicznym nie są w stanie zastąpić codziennego czyszczenia zębów po każdym posiłku! Sprawa higieny nabiera szczególnego znaczenia podczas planowania leczenia stałymi aparatami ortodontycznymi. Zła higiena w połączeniu z aparatem, który utrudnia zabiegi higieniczne i w znacznym stopniu ogranicza tak zwane samooczyszczanie zębów, może doprowadzić do zatrważających skutków, w postaci rozległej próchnicy i chorób przyzębia (dziąseł i kości wokół korzeni zębów). Przy właściwej higienie krzywe zęby mogą być zdrowe i służyć pacjentowi do końca życia. Zła higiena doprowadzi wcześniej czy później do utraty zębów, niezależnie od tego czy są proste, czy krzywe!

Osoby z bardzo złą higieną nie będą mogły być leczone ortodontycznie, zwłaszcza aparatami stałymi. Żaden odpowiedzialny lekarz, znając potencjalne konsekwencje połączenia brudnych zębów z aparatem stałym nie podejmie się leczenia. Jeśli wiesz, że Twoje dziecko nie myje zębów tak jak należy, a ktoś proponuje Wam założenie stałego aparatu ortodontycznego, najlepiej zmień jak najszybciej gabinet na inny. Jeśli natomiast jakiś ortodonta odmówił leczenia Twojego dziecka z powodu złej higieny, nie szukaj pomocy u innego specjalisty, nie tędy droga!!! Dołóż starań wraz ze swoim lekarzem, by higiena uległa poprawie i wróć ponownie do tematu. Stomatolog podejmujący leczenie ortodontyczne u pacjenta ze złą higieną działa na jego szkodę!!!

Przeciwskazania do leczenia ortodontycznego stanowią także niektóre schorzenia ogólne, na przykład rozwinięta osteoporoza i inne, jak również schorzenia stomatologiczne, na przykład zanikowe zmiany w przyzębiu z towarzyszącym stanem zapalnym. Na szczęście są to sytuacje wyjątkowe, zatem właściwa motywacja do leczenia i dobra higiena pozwalają pomóc prawie każdemu, kto tego potrzebuje.

Leczenie ortodontyczne jest w znacznej części leczeniem kosmetycznym, a nie ratowaniem zdrowia lub życia pacjenta. Z tego powodu lekarz ortodonta może odmówić pacjentowi leczenia w uzasadnionych sytuacjach. Nie ma ograniczeń wiekowych do przeprowadzenia leczenia ortodontycznego. Bardzo często „krzywym zębom„ towarzyszą też różne dolegliwości: bóle głowy, kręgosłupa, kłopoty ze stawem skroniowo - żuchwowym, które mogą być wyleczone za pomocą aparatów ortodontycznych.

LECZENIE ZABURZEŃ CZYNNOŚCIOWYCH

Zapewnienie drożności górnych dróg oddechowych w celu umożliwienia oddychania przez nos (usunięcie przerośniętych migdałków, wyleczenie alergicznego obrzęku śluzówki nosa)
Likwidacja przetrwałego niemowlęcego sposobu połykania z wysuwaniem języka do przodu
Likwidacja nawyków ( ssanie palca, obgryzanie paznokci, wciąganie warg)
Leczenie zwyrodnienia stawu skroniowo- żuchwowego
Osiągnięcie równowagi czynnościowej mięśni zapewnia stabilność leczenia ortodontycznego.
W tej fazie leczenia pomocne są tzw. trainery - silikonowe aparaty likwidujące nawyki mięśniowo - czynnościowe.


LECZENIE ORTOPEDYCZNE Aparaty czynnościowe -ruchome-stanowią pierwszą fazę leczenia zaburzeń zgryzu; zwane inaczej aparatami ortopedycznymi. Używane są głównie u rosnących dzieci by rozwiązać problem wąskich górnych i dolnych szczęk, co może spowodować stłoczenia stałych zębów. Kiedy wąskie górna i dolna szczęka są rozszerzone do normalnego kształtu i rozmiaru za pomocą aparatów czynnościowych, w większości przypadków nie trzeba usuwać stałych zębów.

Aparaty czynnościowe pomagają wyleczyć zaburzenia kości, podczas gdy zaburzenia zębowe są korygowane stałymi aparatami ortodontycznymi.
Idealnym wiekiem na zastosowanie aparatów czynnościowych jest okres od 4 do 11roku życia, jeśli górna szczęka jest zbyt wąska i negatywnie wpływa na oddychanie i wymowę dziecka mogą być użyte nawet w wieku 4 lat.
Stosowanie aparatów rozszerzających łuk zębowy u dorosłych w celu rozwinięcia łuku do normalnego kształtu i rozmiaru jest wykorzystywane przed założeniem aparatu stałego (zamków) celem skrócenia czasu leczenia aparatami stałymi.
Aparaty czynnościowe rozwijają łuki zębowe tak że wszystkie stałe zęby mogą się wyrżnąć, co nadaje twarzy piękny profil, szeroki uśmiech i gwarantuje zdrowie stawom żuchwy.

LECZENIE ORTODONTYCZNE

Aparaty stałe stanowią drugą fazę leczenia wad zgryzu, zaburzeń zębowych, zwane są aparatami ortodontycznymi. Na zęby zostaną założone zamki by przesunąć zęby tak by je wyrównać wspierając w ten sposób rozwój kości osiągnięty w pierwszej fazie leczenia. Druga faza leczenia jest rozpoczynana w momencie gdy większość stałych zębów jest wyrżnięta.
Zamki są małymi, prostokątnymi metalowymi zaczepami które są przyklejane do zębów za pomocą specjalnego kleju ortodontycznego. W środku zamka znajduje się szczelina w którą pasuje drut ortodontyczny. W celu utrzymania drutu na miejscu owija się wokół zamków małe elastyczne gumki. To właśnie kombinacja zamków, drutu i elastycznych gumek pomaga przesuwać zęby do ich właściwych pozycji.

Proponujemy naszym pacjentom różne rodzaje zamków metalowe, szafirowe, ceramiczne, ostatnie dwa rodzaje są białe kosmetyczne z możliwością założenia kosmetycznego drutu pokrytego warstwą teflonu. Gumki stosowane do utrzymania drutu są w różnych kolorach do wyboru przez pacjenta. Pracujemy na różnych systemach i rodzajach zamków.

W zależności od stopnia koniecznego przesunięcia zębów wymaganego do wyrównania zębów i osiągnięcia prawidłowego zgryzu leczenie trwa od 12 do 24 miesięcy. Trzeba pamiętać, że szacowany czas leczenia jest podawany w przybliżeniu. Lekarz wytycza bowiem określone cele leczenia i zwykle kontynuuje leczenie aż do momentu gdy osiągnie się te cele. Współpraca pacjenta jest najlepszym sposobem na zakończenie leczenia w określonym na wstępie czasie. Pacjent powinien nosić wyciągi elastyczne (gumki między drutami) zgodnie z zaleceniami lekarza i wszyscy wtedy osiągną pożądane rezultaty.

Po zakończeniu fazy II w celu utrzymania osiągniętych rezultatów konieczne jest noszenie aparatów retencyjnych. Na ogół aparaty retencyjne są praktycznie niewidoczne, co pozwala pacjentowi zaakceptować ich obecność i upewnia lekarza, że będą one noszone przez odpowiednio długi okres czasu.

LECZENIE DOLEGLIWOŚCI STAWU SKRONIOWO - ŻUCHWOWEGO

Bóle głowy są jedną z najpopularniejszych dolegliwości nękających człowieka. Istniej wiele przyczyn, ale bardzo często ból głowy spowodowany jest nieprawidłowym zgryzem, zaburzeniami stawów skroniowo - żuchwowych oraz skurczem mięśni okolicy głowy i szyi.

Nie wystarczy leczenie objawowe lekami przeciwbólowymi. Konieczne jest zlikwidowanie przyczyny. W tym celu stosuje się specjalne szyny, które relaksują napięte mięsnie i ustawiają żuchwę i szczękę w prawidłowej pozycji. Później konieczna jest korekta zgryzu polegająca na zmianie kształtu zębów ( nałożenie koron, mostów ) lub zmianie ustawienia zębów ( leczenie ortodontyczne aparatem stałym lub ruchomym)

HIGIENA

Jest fundamentalnym warunkiem prowadzenia leczenia ortodontycznego i zasadniczym obowiązkiem pacjenta. Obowiązek ten nabiera szczególnego znaczenia, w przypadku leczenia stałymi aparatami ortodontycznymi. Zła higiena, brudne zęby, zapalenie dziąseł w połączeniu z aparatem ortodontycznym, tworzą wybuchową mieszankę, która może całkowicie zdewastować uzębienie pacjenta.

Zła higiena wynika najczęściej z: braku odpowiednich nawyków, czyli systematycznego unikania mycia zębów, niewłaściwej techniki posługiwania się szczoteczką, względnie zbyt krótkiego czasu szczotkowania zębów. W dwóch ostatnich przypadkach właściwy instruktaż przeprowadzony przez lekarza lub higienistkę zazwyczaj jest wystarczający i pozwala osiągnąć poziom higieny niezbędny do przeprowadzenia leczenia. Natomiast pacjenci, którzy nie są przyzwyczajeni do systematycznego szczotkowania zębów nie kwalifikują się do leczenia ortodontycznego! Jeśli ortodonta nie chce rozpocząć leczenia z powodu złej higieny jamy ustnej pacjenta, to nie jest to jego kaprys, a raczej troska o zęby pacjenta. Najważniejsze jest zdrowie zębów, a dopiero w dalszej kolejności ich ustawienie. Lepiej mieć krzywe zęby lecz zdrowe, niż wyprostowane aparatem, ale zżarte przez próchnicę.

Do utrzymania należytej higieny w trakcie leczenia ortodontycznego wymagane jest szczotkowanie zębów po każdym posiłku przez około pięć minut (!). Pacjentom posiadającym stałe aparaty ortodontyczne zaleca się używanie specjalnych szczoteczek ortodontycznych (dotyczy to również szczoteczek elektrycznych, do których przewidziane są specjalne końcówki), jak również specjalnych nici dentystycznych pozwalających usuwać resztki jedzenia z zakamarków aparatu. Myć zęby należy w tradycyjny sposób, bez specjalnej techniki, ale trzeba to robić systematycznie i unikać podjadania między posiłkami. Jeśli umycie zębów po posiłku jest kłopotliwe, na przykład w szkole, zaleca się intensywne przepłukanie ust wodą lub płynem antyseptycznym.